Sergey Stanovkindan master-klass: mamlakat brendini yaratishda OAVning o‘rni

Rowan University bazasida "Artificial Intelligence (AI) in Education: Concepts, Leadership and Implementation Practices" 10 kunlik intensiv xalqaro malaka oshirish dasturi davomida AQSHning ilg‘or tajribalari o‘rganiladi.

Xalqaro Nordik universitetining Yurisprudensiya, Filologiya va tillarni o‘qitish, Lingvistika (ingliz tili), Tarix hamda Bank ishi ta’lim dasturlari akkreditatsiya ekspertizasidan o‘tkazilmoqda.

Taʼlim sifatini taʼminlash milliy agentligi tomonidan amalga oshirilgan akkreditatsiya jarayonlarida ta’lim dasturlariga oid barcha hujjatlar mavjudligi, ularning mazmuniy bog‘liqligi, amaliyotda ishlashi va natijadorligi o‘rganildi.

Xususan, ta’lim dasturlarining xalqaro ta’lim standartlari va davlat ta’lim talablari bilan uyg‘unligi, dastur maqsadlari, kutilayotgan o‘quv natijalari hamda shakllantiriladigan kompetensiyalar o‘rtasidagi uzviylik tahlil qilindi.

Har bir fan va modulning o‘quv dasturida belgilangan asosiy va qo‘shimcha o‘quv adabiyotlari, darsliklar, o‘quv-uslubiy hamda metodik qo‘llanmalari mavjudligi ham o‘rganilmoqda. Fan mazmuni talabada aynan qanday bilim, ko‘nikma va kasbiy kompetensiyani shakllantirishiga eʼtibor qaratildi.

Shu nuqtai nazardan o‘quv rejalari va fan dasturlarining ta’lim natijalariga xizmat qilishi, zarur mutaxassislik kompetensiyalarining bosqichma-bosqich shakllanishi hamda dastur mazmunining zamonaviy kasbiy ehtiyojlarga mosligi ekspertlar e’tiborida bo‘ldi.

Professor-o‘qituvchi salohiyati taʼlim sifatining asosiy indikatorlaridan biri. Ta’lim dasturini amalga oshirish uchun jalb etilgan professor-o‘qituvchilar soni, ularning mutaxassisligi va kasbiy salohiyati ham o‘rganildi. Nordikda o‘quv rejalarni ilmiy va pedagogik jihatdan sifatli amalga oshira oladigan ustozlar jamoasi faoliyat yuritishi eʼtirof etib o‘tildi.

Akkreditatsiya doirasida xorijiy ekspertlar xulosalari, malaka talablari, kafedralar xulosalari, PDCA — rejalashtirish, amalga oshirish, tekshirish va takomillashtirish sikliga asoslangan ichki ekspertiza rejasi, tegishli buyruqlar, moliyaviy maslahat bayonlari, ish beruvchilar so‘rovnomalari natijalari, bitiruvchilar kuzatuvi tahlili hisobotlari ko‘rib chiqilmoqda.

Ekspertlar ish beruvchilar va boshqa manfaatdor tomonlar bilan muloqot davomida yangi ta’lim dasturlarini ishga tushirishning ahamiyati, dasturlarni rivojlantirishdagi ularning ishtiroki va kelajak bitiruvchilaridan kutiladigan kompetensiyalarni muhokama qildilar.

Mehnat bozori, ta’lim ehtiyojlari va ilmiy-tadqiqotning so‘nggi tendensiyalarini muntazam yig‘ish, tahlil qilish va monitoring qilish mexanizmlari ham ekspertiza mezonlaridan o‘rin oldi.

Talabalar, professor-o‘qituvchilar, ish beruvchilar, soha mutaxassislari, bitiruvchilar va ota-onalarning fikr-mulohazalarini ta’lim dasturini takomillashtirish jarayoniga kiritish mexanizmlari o‘rganildi.

Barcha taʼlim yo‘nalishlari bo‘yicha ekspertlar bilan bevosita savol-javoblar tashkil etilib, dastur mazmuni va uni amalga oshirish mexanizmlari yuzasidan muloqot olib borildi. Baholash jarayonlarini samarali tashkil etish tartiblari, mexanizmlari va tegishli nizomlar ham indikatorlar asosida o‘rganildi.

Amaliy va laboratoriya mashg‘ulotlari, kurs loyihalarini bajarish uchun zarur jihoz va materiallarning mavjudligi, auditoriyalar, laboratoriyalarning ta’lim dasturi talablariga muvofiqligi ko‘zdan kechirildi.

Axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining yetarliligi hamda xavfsizlik talablariga rioya etilishi ham alohida indikator sifatida baholandi.

Shuningdek, inklyuzivlik mezonlari doirasida universitet binolari va o‘quv joylarining, jumladan, koridorlar, liftlar, eshiklar va sanitariya inshootlarining nogironligi bo‘lgan shaxslar ehtiyojlariga moslashtirilishi ham o‘rganildi.

Ta’lim jarayonlarini boshqarish axborot tizimlari, HEMIS va LMS imkoniyatlaridan foydalanish, dars va o‘quv materiallarini elektron formatda tashkil etish darajasi, shuningdek, universitetda yaratilgan elektron ta’lim xizmatlari ekspertlar e’tiborida bo‘ldi.

Akkreditatsiyada ta’lim dasturining xalqaro va milliy standartlariga hamda mehnat bozoriga muvofiqligi, akademik mazmuni, resurslari va ichki sifat mexanizmlari dalillar asosida kompleks o‘rganilyapti.

Xalqaro Nordik universitetida ta’lim sifatini ta’minlash mezonlariga o‘quv jarayoni, ilmiy-pedagogik faoliyat, xalqaro akademik mobillik, ish beruvchilar bilan hamkorlik va strategik boshqaruv jarayonlariga integratsiyalashgan tizim sifatida qaralgani eʼtirof etib o‘tildi.

Xalqaro Nordik universiteti nashriyotida navbatdagi yangi darslik va o‘quv-uslubiy qo‘llanmalar nashr etildi.

Yangi nashrlar mavzu va yo‘nalishlar ko‘lamining kengligi, bugungi taʼlim hamda kasbiy ehtiyojlarga mos mazmuni bilan eʼtiborga molik:

✓ “Investitsiyalar” — Xasan Sabirov va Raʼno Mardanova muallifligidagi darslik. Unda investitsiya siyosati, ustuvor yo‘nalishlar, erkin iqtisodiy zonalar, elektron sarmoya platformalari, yashil investitsiyalar hamda ESG mezonlari kabi bugungi iqtisodiyot uchun dolzarb masalalar yoritilgan.

✓ “Umumiy pedagogika” — Nilufar Berdiyorova, Dilafruz Miraliyeva va Ulug‘bek Jabbarov hammuallifligidagi o‘quv qo‘llanma. Taʼlim-tarbiya qonuniyatlaridan zamonaviy pedagogik texnologiyalargacha, inklyuziv taʼlim va pedagogik mahoratgacha bo‘lgan muhim mavzular yagona ilmiy-uslubiy tizimda jamlangan.

✓ “Psixologik trening asoslari” — Mansur Xolmatov muallifligidagi o‘quv qo‘llanma. Psixologik trening turlari, trener shaxsiga qo‘yiladigan talablar, treningni tashkil etish jarayoni va amaliy texnikalar yoritilgan.

✓ “Ingliz tili grammatikasidan mashqlar to‘plami” — Sabohat Sodiqovaning uslubiy qo‘llanmasi. A1–A2 darajadagi o‘rganuvchilar uchun mavzular murakkablik darajasiga ko‘ra tartiblangan, mashq va testlar bilan boyitilgan.

✓ “Русский язык” — (N. Azamatova) o‘quv qo‘llanmasi B1 darajasida rus tilini o‘rganuvchi nofilologik yo‘nalish talabalari uchun kommunikativ yondashuv asosida ishlab chiqilgan.

✓ “Tasviriy faoliyatga o‘rgatish metodikasi” — (Nazokat Axmedova) maktabgacha taʼlim yo‘nalishi talabalari uchun mo‘ljallangan o‘quv qo‘llanma.

Unda rasm, applikatsiya, loy va qurish-yasash faoliyatini tashkil etish bilan birga bolalarda estetik did va ijodiy tafakkurni rivojlantirish masalalariga eʼtibor qaratilgan.

Eng muhimi, bu kitoblarda nazariya bilan birga amaliy mashqlar, zamonaviy metodikalar, kommunikativ topshiriqlar va bugungi kasbiy ehtiyojlarga mos mavzularga urg‘u berilgan.

Ularning hayot yo‘li fidoyilik, ma’rifat va Vatanga muhabbatning yorqin timsoliga aylanadi. Ana shunday yurt fidoyilaridan biri — O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan jurnalist, "Mehnat shuhrati" ordeni va "Shuhrat" medali sohibi, Xalqaro Cho‘lpon mukofoti laureati, taniqli adib, publitsist va jamoat arbobi, "Xalq so‘zi" hamda "Народное слово" gazetalari bosh muharriri O‘tkir Rahmatdir.

Xalqaro Nordik universitetida atoqli adibga universitetning "Faxriy professor" ilmiy unvoni topshirilgani uning ko‘p yillik samarali mehnati va milliy jurnalistika hamda ma’naviyat rivoji, yoshlar maʼrifatiga qo‘shgan ulkan hissasiga bildirilgan e’tirof bo‘ldi.

Tadbir doirasida O‘tkir Rahmatning ijodiga bag‘ishlangan kitoblar ko‘rgazmasi tashkil etildi, yangi "Xalq uchun baxshida yurak" kitobi taqdimoti, ijodiy uchrashuv va adabiy muloqot o‘tkazildi.

Anjumanda adibning serqirra ijodi, boy adabiy merosi hamda xalq manfaatlariga baxshida etilgan umr yo‘liga keng nazar tashlandi.

1948-yil 15-mart kuni Samarqand viloyatining Uzun qishlog‘ida tavallud topgan O‘tkir Rahmatning qalbida bolalikdan shakllangan so‘zga muhabbat, Vatanga sadoqat va xalq dardiga hamnafas bo‘lish tuyg‘usi uni zamonaviy o‘zbek jurnalistikasi va adabiyotining yetakchi namoyandalaridan biriga aylantirdi.

Alisher Navoiy nomidagi Samarqand davlat universiteti hamda Toshkent davlat yuridik institutida tahsil olgan ijodkor 1974-yildan matbuot sohasida faoliyatini boshladi. U Prezident Devoni, nufuzli davlat idoralari va mamlakatning yetakchi ommaviy axborot vositalarida mas’ul lavozimlarda samarali mehnat qildi. Mustaqillik yillarida esa uning publitsistikasi Yangi O‘zbekiston taraqqiyotining o‘ziga xos ma’naviy yilnomasiga aylandi. Bosh muharrir sifatida u gazeta sahifalarini nafaqat axborot maydoni, balki xalq bilan davlat o‘rtasidagi ochiq muloqot, fikr va tafakkur minbariga aylantirishga munosib hissa qo‘shdi.

O‘tkir Rahmat ijodi she’riyat, publitsistika va nasrni o‘zida uyg‘unlashtirgan betakror hodisadir. Uning asarlarida inson qadri, Vatanga muhabbat, ma’naviyat, ezgulik va milliy o‘zlik g‘oyalari bosh mavzu sifatida namoyon bo‘ladi. "Irmoq", "Sog‘inch", "Jilg‘a", "Rayhon hidi", "Shukrona", "Oy yog‘dusi", "Ko‘zim qorachug‘i", "Xayol ifori", "Yurakdagi qush", "Dilchiroq", "Mangu ovoz", "Taskin", "O‘tli ruh", "Yillar oralab" kabi o‘nlab kitoblari kitobxonlar qalbidan mustahkam o‘rin egallagan. Bejizga adabiyotshunoslar uni "inson ruhiyatining musavviri" deb ta’riflamaydilar. Chunki u tabiat manzaralari orqali insonni, inson orqali esa jamiyatni teran badiiy talqin etadi.

Anjumanda universitet professor-o‘qituvchilari va mehmonlar ijodkorning xalq ishonchi hamda kitobxonlar mehrini qozonganini alohida ta’kidladilar. Uning sheʼrlaridan namunalar o‘qidilar. Qo‘shiqlarga aylangan satrlarini jonli ijro etdilar.

Tadbir davomida O‘tkir Rahmatning hayoti va ijodiga bag‘ishlangan videofilm namoyish etildi, kitoblar ko‘rgazmasi tashkil qilindi, adabiy muloqot hamda yangi kitob taqdimoti o‘tkazildi.

"Xalq uchun baxshida yurak" — davr va vijdon qissasi. Muallifning yangi kitobi uzoq yillik hayotiy tajribasi, publitsistik kuzatuvlari va fuqarolik pozitsiyasining badiiy ifodasidir. Asarda mamlakatimizda amalga oshirilayotgan islohotlarning mazmun-mohiyati, inson qadrini ulug‘lash, xalq farovonligini ta’minlash, ma’naviy taraqqiyot hamda davlat va jamiyat o‘rtasidagi ishonch masalalari hayotiy misollar va chuqur tahlillar asosida yoritilgan.

Muallif murakkab siyosiy-ijtimoiy jarayonlarni sodda va ravon uslubda talqin etib, o‘quvchini nafaqat voqelik bilan tanishtiradi, balki uni mushohada yuritishga, xulosa chiqarishga va faol fuqarolik pozitsiyasini shakllantirishga chorlaydi. Shu jihatdan mazkur asar badiiy-publitsistik kitob bo‘lish bilan birga, Yangi O‘zbekiston taraqqiyotining ma’naviy ruhini aks ettiruvchi muhim manbalardan biri sifatida ham alohida ahamiyat kasb etadi.

O‘tkir Rahmat bilan bo‘lib o‘tgan uchrashuv nafaqat atoqli ijodkorni sharaflash marosimi, balki xalq manfaatiga xizmat qilgan umr, so‘z mas’uliyati va ma’rifatga sadoqatni ulug‘lovchi yuksak ma’naviy muloqot bo‘ldi.

Tadbir yakunida Universitet Kengashi qaroriga muvofiq O‘tkir Rahmatga "Faxriy professor" ilmiy unvoni topshirildi. Universitet rektori, professor Sherzod Mustafakulov hamda akademik Baxriddin Zaripov adibni samimiy qutlab, uning milliy jurnalistika, adabiyot va ma’naviyat rivojiga qo‘shgan beqiyos hissasini yuksak baholadilar.

Marosim so‘ngida qadrli mehmon universitetning "Dil izhori" kitobiga ezgu tilaklarini bitib qoldirdi.