Yangiliklar
Adabiyot kechasi: tarjima sanʼati va ustoz tarjimon mahoratiga nazar
March 05 , 2025
1005
Nordik universitetida yozuvchi, benazir tarjimon, adabiyotshunos-tanqidchi, Do‘stlik ordeni sohibi, O‘zbekiston Qahramoni Ibrohim G‘afurov va adabiyotshunos olim, "Shuhrat" medali, "Xalq taʼlimi aʼlochisi" unvonlari sohibi Rahmon Qo‘chqor ishtirokida "Adabiyot kechasi" o‘tkazildi.
Adabiyot ruhni yuksaltiradi, didni o‘tkirlashtiradi va shuurni nurlantiradi. Dunyoga mashhur asarlar muhokamasiga bag‘ishlangan navbatdagi anʼanaviy adabiy tadbirda Fyodor Dostoyevskiyning "Jinoyat va jazo" asari keng tahlil etildi.
Nordik universiteti Jurnalistika, Musiqa taʼlimi mutaxassisligi va yo‘nalishi talabalari ishtirokida o‘tgan anjumanda rektor Sherzod Mustafakulov mohir tarjimon Ibrohim G‘afurov va "Hayrat" ko‘rsatuvi muallifi Rahmon Qo‘chqorning ijodiy faoliyatlari, adabiyot va ilm-fan olamidagi ibratli saʼy-harakatlariga chizgi berib o‘tdi. Jahonda o‘nlab sara asarlar yaratilishiga turtki, ilhom bag‘ishlagan, eng ko‘p muhokama, tahlil va tadqiqlarga sabab bo‘lgan "Jinoyat va jazo" asari hamda uning qahramoni haqida ham to‘xtaldi.
Anjumanda Ibrohim G‘afurov talabalarga tarjima sanʼati, uning mashaqqatlari, Dostoyevskiy asarlarida aks etgan inson psixologiyasi va xarakterining nozik jihatlari bilan keng tanishtirdi.
- Jurnalistika - adabiyot bilan qondosh. Dostoyevskiy asarlari haqida suhbat qurarkanmiz adabiyot nima ekanligini maʼnaviy jihatdan yanada teran anglaymiz. Adabiyotga ishtiyoq qalbimda bolaligimdayoq uyg‘ongan. Zero, bolalik, o‘smirlikda kitobga muhabbat uyg‘onsa har qanday sharoitda ham umr bo‘yi davom etadi. Dostoyevskiy asarlari yangi maftunkor badiiy yo‘nalish. Tarjimaning insonlar onggini charxlash, axloqiga taʼsir etish kuchini anglaganimda, odamlarni muhim masala va mavzular atrofida birlashtirishi, o‘quvchini ohangrabodek tortib olishini ko‘rganimda bu ijodiy faoliyatga katta qiziqishim uyg‘ongan, - dedi Ibrohim G‘afurov. - Jahon adabiyoti bilan yuzlashib, odamlarning ruhiy, maʼnaviy hayotiga katta o‘zgarishlar olib kiradigan, ilm, odob, go‘zallik va insoniylik haqidagi bilimlarni kuchaytiradigan kitoblarni tanlab tarjima qilish hayotim mazmuniga aylandi. Ayniqsa, Dostoyevskiyning asarlarida siyqa tasvir yo‘qligi, voqealardagi o‘tkir va go‘zal tizimlilik o‘zimizning asarlardek qabul qilib, o‘qishimizga sabab bo‘ladi. Uning asarlarini shunday badiiy mukammal tarjima qilish kerakki, kitobxon uni to‘xtamay, hech bir ishtiboh, shubha uyg‘onmay o‘qishi kerak. Eng olijanob, umumbashariy tuyg‘ularni boricha tarjima qilmoq kerak. Bugungi uchrashuv oldidan o‘zim tarjima qilgan "Jinoyat va jazo" asarini qayta o‘qib ham katta hayajon, hayrat tuydim...
Anjumanda shuningdek, Rahmon Qo‘chqor "Jinoyat va jazo" asarining inju jihatlari, yozuvchi fenomeni, asar tarjimonining betakror mahoratiga keng to‘xtaldi. Bu tarjimalar adabiy savodini chiqargani, ularni tushunish uchun o‘qib, tafakkur qilib yuksakka chiqish kerakligini taʼkidladi. "Jinoyat va jazo" asariga to‘xtalar ekan, matn emas, romanga qorishgan epoxa tarjima qilingan deya taʼrif berdi. Bu uchrashuvning qadrli kun ekanligini ham eʼtirof etib o‘tdi.
Anjumanda talabalar tarjimalar ortidagi ilhom va mashaqqatlardan xabardor bo‘ldilar, asardagi haqiqatlar sharhlarini tinglab, ko‘plab yangi tahlillarga ega bo‘ldilar.
Uchrashuvda muhokama qilingan asar haqida talabalar qarashlari ham tinglandi. Musiqiy tanaffusda "Nordik taronasi" ansambli ijrosida mumtoz kuy-qo‘shiqlarga quloq tutildi.
Boy mazmun-mohiyat kasb etgan anjuman mehmonlariga ehtirom ko‘rsatilib, tadbirga yakun yasaldi.
Anjuman doirasida "Yangi asr avlodi" nashriyoti tomonidan Ibrohim G‘afurov tarjimalari - Dostoyevskiy asarlari va boshqa ko‘plab yangi kitoblar ko‘rgazmasi ham namoyish etildi.
So'nggi yangiliklar
Fin modeli va o‘zbek taʼlimi: integratsiya sari
Malaka oshirish kursida yurtimiz oliy taʼlim muassasalarining 14 nafar professor-o‘qituvchilari bilan bir qatorda, Toshkent tajribasi asosida saralangan, Toshkent "Hokim sovrini" olimpiadasi sohiblari sifatida taʼlim vaucheri bilan taqdirlangan fizika-matematika fani ustozlari jamlangan.
Ayni paytda tinglovchilar Jyväskylä shahrida bo‘lib, Finlandiya va Shvetsiyaning ilg‘or taʼlim muhitida malaka oshirmoqdalar.
Jarayon davomida ular maktabgacha taʼlimdan tortib oliy taʼlimgacha bo‘lgan uzluksiz tizim, pedagoglarni tayyorlash modeli, zamonaviy o‘qitish metodikalari va taʼlimni raqamlashtirish mexanizmlarini chuqur o‘rganmoqdalar.
Finlandiya ta’lim modeli bugungi kunda global miqyosda samaradorligi bilan ajralib turadi. Uning asosiy ustunliklari shaxsga yo‘naltirilgan yondashuv, o‘qituvchi kasbining yuqori maqomi, innovatsion va raqamli yechimlarning keng joriy etilishi hamda baholashda bosimdan ko‘ra motivatsiyaga ustuvorlik berilishidir.
Mazkur dastur nafaqat tajriba almashish, transfer mexanizmini ham ko‘zda tutadi. Yaʼni, o‘zlashtirilgan bilim va yondashuvlarni O‘zbekiston ta’lim tizimiga moslashtirish va amaliyotga joriy etishga qaratilgan. Tinglovchilar kelgusida ilg‘or metodikalarni amaliyotga tatbiq etish, raqamli ta’lim muhitini kengaytirish hamda o‘qitishda sifat o'zgarishlarini amalga oshirish mahoratiga ega bo‘ladilar.
Bugungi ta’lim makonida raqobat nafaqat bilim, tizimli yondashuv va innovatsiyalar bilan ham belgilanadi. "Nordic training" markazi tashabbusi bilan amalga oshirilayotgan ushbu dastur esa aynan shu omillarni — bilim, tajriba va transformatsiyani birlashtirib, milliy ta’lim rivoji uchun mustahkam poydevor yaratmoqda.
Islom sivilizatsiyasi: jonli tarixga sayohat
Ushbu tashrif davomida O‘zbekistonning boy tarixiy-madaniy merosi, buyuk ajdodlarimizning ilm-fan, madaniyat hamda jahon sivilizatsiyasiga qo‘shgan ulkan hissasi bilan zamonaviy yondashuvlar asosida yaqindan tanishildi.
Markazdagi zamonaviy ekspozitsiyalar, noyob tarixiy manbalar va interaktiv ko‘rgazmalar talabalarda chuqur taassurot qoldirdi. Virtual makonlar, multimedia yechimlari, “vaqt kapsulalari” va tematik installyatsiyalar orqali ular O‘zbekistonda islom sivilizatsiyasining shakllanishi va rivojlanish bosqichlarini jonli tarzda ko‘rib, o‘rganish imkoniga ega bo‘ldilar.
Mazkur tashrif bilim, tarixiy xotira va ma’naviy qadriyatlarni anglash sari muhim qadamlardan biri bo‘ldi
“Iqtisodiyot va biznesni boshqarish” hamda “Sanoatni boshqarish va raqamli texnologiyalar” kafedralari ustozlari boshchiligida o‘tkazilgan ekskursiya talabalarning ilmiy kuzatuv, tahlil va mushohada yuritish ko‘nikmalarini yanada mustahkamladi.
Yangi amaliy bilimlar jamlanmalari — nashrga tayyor
📘 “Raqamli texnologiya asoslari” (mualliflar: Sherzod Rajabov, Istoraxon Abdusalomova)
📗 “Frontend asoslari” (mualliflar: Munis Abdullayev, Sherzod Rajabov va Akmaljon G‘aniyev).
Mazkur qo‘llanmalar Kompyuter injiniringi yo‘nalishi talabalari, mutaxassislar va tadqiqotchilar uchun mo‘ljallangan bo‘lib, zamonaviy IT sohasiga oid amaliy va dolzarb bilimlarni o‘z ichiga oladi.
Oliy taʼlim sari yo‘l: Nordik jamoasi 14 hudud yoshlari bilan bevosita muloqotda
Ushbu tashabbusning bosh maqsadi — bitiruvchi-yoshlarga oliy ta’limning ahamiyatini kengroq yetkazish, ularni ongli kasb tanlashga yo‘naltirish va zamonaviy ta’lim imkoniyatlari bilan yaqindan tanishtirishdir.
Uchrashuvlar doirasida maktab o‘quvchilari bilan yuzma-yuz muloqotlar tashkil etilib, ta’lim tizimidagi so‘nggi islohotlar, zamonaviy o‘quv jarayonlari va mehnat bozorida raqobatbardosh kadr bo‘lish yo‘llari taqdimotlar, buklet, videolavhalar va hayotiy misollar asosida tushuntirilmoqda.
Jumladan, Sirdaryo viloyatida 30-maktabda o‘tkazilgan uchrashuvda bitiruvchilar bilan oliy ta’limning inson va jamiyat hayotidagi o‘rni, bugungi kunda o‘qish uchun yaratilayotgan imkoniyatlar haqida ochiq suhbat olib borildi.
O‘quvchilar Xalqaro Nordik universiteti misolida mavjud istiqbolli taʼlim yo‘nalishlari, xalqaro hamkorlik dasturlari va akademik muhitga oid batafsil ma’lumotlarga ega bo‘lishmoqda.
Shu kabi ilmiy-ma’rifiy uchrashuvlar Qoraqalpog‘iston Respublikasidagi 1-maktab, Namangan viloyatidagi 12-maktab, Buxoro viloyatidagi 2-, 21-, 28- va 31-maktablar, Andijon viloyatidagi 6-maktab hamda 51-DIMI, Xorazm viloyatidagi 12-maktab, Samarqand viloyatidagi 30, 81, 128-maktablar, Farg‘ona viloyatidagi 22-maktab va Qashqadaryo viloyatidagi 42, 43, 47-umumtaʼlim maktablari, Google school o‘quv markazlarida ham tashkil etildi.
Mazkur uchrashuvlar nafaqat targ‘ibot, balki ijtimoiy-ma’rifiy muloqot maydoni sifatida ham muhim ahamiyat kasb etmoqda. Chunki unda yoshlar o‘zlarini qiziqtirgan savollarga bevosita javob olish, shaxsiy rivojlanishlari uchun aniq yo‘nalishlar belgilab olish imkoniga ega bo‘lmoqdalar.
Nordikning bu tashabbusi ta’lim va katta hayotga kirib kelayotgan yoshlar o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlikni mustahkamlovchi, bitiruvchilar ongida bilimga, oliy taʼlim olishga bo‘lgan ehtiyojni kuchaytiruvchi muhim jarayon bo‘lmoqda.
Barcha hududlarda yoshlar bilan uchrashuvlar davom etmoqda.