Yangiliklar
Oliy taʼlimda raqamli transformatsiya va sunʼiy intellekt: universitet 4.0 va 5.0 sari qadam
December 23 , 2025
1446
Nordik universitetida oliy taʼlim tizimida raqamli transformatsiya va sunʼiy intellekt (AI) imkoniyatlariga bag‘ishlangan seminar o‘tkazildi.
Seminarda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Raqamli taʼlim texnologiyalarini rivojlantirish markazi direktori Alisher Abdullayev professor-o‘qituvchilarga oliy taʼlimni tubdan o‘zgartirayotgan global tendensiyalar, amaliy yechimlar va strategik yondashuvlar bo‘yicha yangi ilm va tajribalarini yetkazdi.
Iqtiboslar: “Sunʼiy intellekt inson kabi o‘rganadi, tahlil qiladi, qaror qabul qiladi va o‘zini rivojlantiradi. Bugun u yordamchi bo‘lsa, ertaga taʼlimning strategik hamkori bo‘ladi.
* Universitetlar endi zavod emas, innovatsiya markazlari.
* Kelajak universitetlari bilim + shaxsiylashtirish, individuallashtirish + global integratsiya tamoyiliga asoslanadi.
* Endi har bir talaba bilan individual ishlash imkoniyatga aylanadi.
* Zamonaviy universitet laboratoriyalarida GPU serverlar bo‘lishi shart. Chunki sunʼiy intellekt infratuzilmasiz rivojlanmaydi.
* Sunʼiy intellekt maqola yozishda yordamchi bo‘lishi mumkin, ammo u tadqiqotchining o‘rnini bosa olmaydi.
* Universitetlar endi texnologiyani quvib yetuvchi emas, balki uni yaratuvchi va boshqaruvchi markazlarga aylanishi kerak."
Seminarda zamonaviy universitetlar modeli keng tahlil qilinib, universitet 4.0 va 5.0 konsepsiyalari sari harakatlanish zarurligi taʼkidlandi.
AI texnologiyalari orqali:
➖ talabalar bilim darajasi tahlil qilinadi
➖ o‘quv trayektoriyasi shaxsiylashtiriladi
➖ vaqt va resurslardan samarali foydalanish taʼminlanadi.
Sunʼiy intellekt — talaba, o‘qituvchi va universitet uchun yangi imkoniyatlar taqdim etmoqda.
Spiker taʼlim jarayonlarida AIʼning amaliy qo‘llanilishiga alohida to‘xtaldi. Jumladan: insholarni tahlil qilish va baholash, test va topshiriqlarni avtomatik yaratish, GPA va akademik faollikni chuqur tahlil qilish, AI-proktoring orqali imtihonlarni nazorat qilish imkoniyatlarini yetkazdi.
Ilmiy tadqiqotlar va AI — imkoniyat va masʼuliyat demak. Seminarda ilmiy faoliyatda sunʼiy intellektdan foydalanishning imkoniyatlari bilan birga xavflari ham atroflicha tahlil qilindi:
➖ noto‘g‘ri xulosalar
➖ kontekstni noto‘g‘ri talqin qilish
➖ iqtibos va mualliflik bilan bog‘liq noto‘g‘ri maʼlumotlar
➖ original tadqiqot sifatining pasayishi.
Shuningdek, DOI tizimi, ilmiy etiketga rioya qilish, yirtqich (predatory) jurnallardan saqlanish masalalari dolzarb ilmiy muammo sifatida ko‘rsatib o‘tildi.
Bugungi kunda oliy taʼlimning maʼmuriy, o‘quv va moliyaviy jarayonlari to‘liq raqamlashtirilgan bo‘lib, 207 ta OTM, 1,7 mln. talaba, 45 ming nafar professor-o‘qituvchi, 30 ta muhim axborot tizimiga, 40 ta elektron xizmatlar yagona platformaga integratsiyalangan.
HEMIS AI orqali talabalarga individual o‘quv va karʼyera tavsiyalari beriladi, AI mock intervyular o‘tkaziladi, rezume va vakansiyalar moslashtiriladi, bitiruvchilarning bandligi monitoring qilinadi.
Seminarda oliy taʼlimda sunʼiy intellekt bu kelajak emas, bugunning vositasi ekanini yana bir bor taʼkidlandi. Asosiy vazifa esa texnologiyadan oqilona, masʼuliyatli va ilmiy etikaga asoslangan holda foydalanishdir.
Seminar yakunida professor-o‘qituvchilarning taklif-mulohazalari tinglandi, savollariga javoblar berildi.
So'nggi yangiliklar
TasIMO masalalari xalqaro matematik hamjamiyat e’tiborida!
Bu TasIMO masalalarining xalqaro ekspertlar, olimpiyadachilar va professional matematiklar darajasida tan olinganining muhim belgisidir.
📣 Maʼlumot uchun, bugungi kunda AoPS butun dunyo bo‘ylab millionlab iqtidorli yoshlar, sovrindorlar va matematik olimpiada murabbiylari foydalanadigan yetakchi ilmiy-ta’limiy maydon hisoblanadi.
Platforma murakkab fikrlash, nostandart yechim va yuqori darajadagi matematik tafakkurni rivojlantirishga xizmat qiluvchi masalalari bilan mashhur.
📌 Aynan ushbu platformaga TasIMO masalalarining joylanishi topshiriqlar xalqaro standartlarga mos ekan, olimpiadaning ilmiy-metodik saviyasi global maydonda e’tirof etilayotgani, O‘zbekiston va mintaqadagi matematik ta’lim brendi sifatida TasIMOga qiziqish ortayotganini anglatadi.
TasIMO yoshlarning intellektual salohiyatini dunyoga namoyish etayotgan yangi matematik harakatdir!
London fond birjasidagi yirik "IPO" — Yangi O‘zbekistondagi ortga qaytmas islohotlarning yana bir yorqin tasdig‘i
Muallif London fond birjasida amalga oshirilgan yirik "IPO" (aksiyalarni birlamchi ommaviy joylashtirish) misolida mamlakatning global kapital bozori sari qat’iy qadam tashlayotganini dalillar, ekspert fikrlari va xalqaro investorlar munosabati orqali ochib bergan.
Maqolaning e’tiborli jihatlaridan biri unda "IPO" O‘zbekistonning ochiqlik, investitsion jozibadorlik va iqtisodiy modernizatsiya yo‘lidagi muhim burilishi sifatida talqin qilingan. Ayniqsa, dunyoning eng yirik investitsiya gigantlari — BlackRock, Franklin Templeton singari kompaniyalar qiziqishi iqtisodiyotimizga bo‘lgan ishonch ramzi sifatida ko‘rsatilgan.
Muallif maqolada IPO mexanizmini oddiy o‘quvchi uchun ham tushunarli tarzda sharhlab, aksiyalar bozori, investorlar ishonchi, xalqaro reyting va kapital oqimi o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlikni yoritib bergan. London fond birjasidagi listing O‘zbekiston iqtisodiyoti uchun “xalqaro ishonch sertifikati” vazifasini o‘tayotgani qayd etib o‘tilgan.
“IPO" nima beradi?”
“Nega London fond birjasi muhim?”
“Jamiyatimizga qanday ta’sir qiladi?”
Maqolada shu kabi savollarga aniq javoblar olish mumkin.
📰 Yangi O‘zbekistonning iqtisodiy islohotlari mohiyatini chuqurroq anglash uchun "Xalq so‘zi"ning 25-may kungi soni bilan tanishing.
Estoniya tajribasi Nordik uchun: Tallinnda yangi imkoniyatlar
Xalqaro hamkorlik, innovatsion ta’lim va raqamli transformatsiya yo‘nalishlarida muhim agamiyatli safar davomida delegatsiya aʼzolari Tallinn City Government vakillari bilan uchrashib, ta’lim tizimida zamonaviy boshqaruv mexanizmlarini joriy etish, raqamli platformalar asosida ta’lim sifatini oshirish hamda xalqaro hamkorlikni kengaytirish masalalarini muhokama qildilar.
Delegatsiya e-Estonia Briefing Centre markazida Estoniyaning ilg‘or raqamli boshqaruv tajribasi bilan yaqindan tanishdi. Xususan, sun’iy intellekt, elektron xizmatlar va zamonaviy EdTech yechimlarini ta’lim jarayoniga integratsiya qilish bo‘yicha taqdimotlar katta qiziqish uyg‘otdi.
Shuningdek, Estoniya Axborot texnologiyalari va telekommunikatsiyalar assotsiatsiyasi (Estonian Association of Information Technology and Telecommunications)da o‘tkazilgan muzokaralarda IT, telekommunikatsiya va innovatsion loyihalar bo‘yicha hamkorlik istiqbollari muhokama qilindi.
Safarning eng muhim uchrashuvlaridan biri Tallinn University of Technology (TalTech)da bo‘lib o‘tdi. Unda sun’iy intellekt, elektron boshqaruv va raqamli davlat konsepsiyalariga oid taqdimotlar namoyish etildi.
Tomonlar talabalar almashinuvi, qo‘shma ilmiy tadqiqotlar hamda memorandum imzolash orqali hamkorlikni rivojlantirish yuzasidan dastlabki kelishuvlarga erishdilar.
Shuningdek, delegatsiya “EdTech Testbeds” xalqaro anjumanida ham faol ishtirok etib, Finlandiya, Germaniya, Estoniya va boshqa davlatlar ekspertlari bilan zamonaviy ta’lim texnologiyalari bo‘yicha tajriba almashdilar.
Mazkur ishchi safari orqali Xalqaro Nordik universitetining xalqaro integratsiya, innovatsion ta’lim va raqamli rivojlanish yo‘lidagi maqsadlari izchil amalga oshishida muhim kelishuvlarga erishildi.
“TasIMO–2026” finalida O‘zbekistonning intellektual salohiyati namoyon bo‘ldi!
Loyiha Xalqaro Nordik universiteti va IDC ta’lim markazi tashabbusi bilan O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi, Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi, UNICEF, AQSHning Rowan University hamda Finlyandiyaning Karelia University kabi xalqaro tashkilot va oliy ta’lim muassasalari hamkorligida amalga oshirildi.
Mazkur nufuzli loyiha nafaqat iqtidorli o‘quvchilar o‘rtasidagi bilimlar bellashuvi, balki O‘zbekistonning xalqaro ta’lim makonidagi ochiqlik siyosati, akademik integratsiyasi va intellektual diplomatiyasining amaliy ifodasi sifatida ham muhim ahamiyat kasb etdi.
Final bosqichida O‘zbekistonning barcha hududlaridan saralab olingan 150 nafar iqtidorli yosh matematik hamda AQSH, Germaniya, Buyuk Britaniya, Rossiya, Qozog‘iston, Pokiston, Bolgariya kabi o‘nlab davlatlardan tashrif buyurgan 200 nafardan ziyod ishtirokchi qatnashdi.
Olimpiada turli mamlakat yoshlari o‘rtasida ilmiy-intellektual hamkorlik muhiti shakllanishiga xizmat qiluvchi xalqaro platformaga aylandi.
Bosh homiy — ATB “Asia Alliance Bank”. Axborot hamkorlari esa UzReport TV, “Xalq so‘zi” va “Народное слово” gazetalari.
Olimpiada dasturi uch kunlik keng qamrovli intellektual festival shaklida tashkil etildi. Unda yoshlarni xalqaro olimpiadalarga tayyorlash, iqtidorlarni aniqlash va qo‘llab-quvvatlash, ularda mantiqiy fikrlash, strategik qaror qabul qilish hamda tezkor mushohada yuritish ko‘nikmalarini shakllantirishga alohida e’tibor qaratildi.
19-may kuni final bosqichga start berildi va ishtirokchilar sinflar kesimida auditoriyalarga joylashtirilib, olimpiada jarayonlari boshlandi. 3–9-sinf o‘quvchilari uchun 90 daqiqalik, 10–11-sinflar uchun esa 4,5 soatlik murakkab matematik bellashuvlar tashkil etildi. Masalalar ishtirokchilarning mantiqiy fikrlashi, algoritmik yondashuvi va tahliliy salohiyatini sinovdan o‘tkazishga qaratildi.
Olimpiada jarayonlarida adolat, ochiqlik va shaffoflik asosiy mezon sifatida belgilandi. “TasIMO–2026” olimpiadasining yuksak saviyada o‘tishiga 25 nafardan ortiq nufuzli hakamlar hay’ati a’zolari munosib hissa qo‘shdilar.
Xususan, xalqaro hakamlar – Alexander Antropov, Patrik Bak, Ivan Chan, David Hruška, Vlad Matei, Marek Murin hamda boshqa fidoyi ekspertlar yuksak professional mahoratlari, baholash va apellyasiya jarayonlarida tunu-kun xolis mehnatlari bilan ishtirok etdilar.
Apellyatsiya komissiyasi kechki soatlarga qadar faoliyat yuritdi. Bu esa ishtirokchilar, ustozlar va ota-onalar orasida ishonch muhitini yanada mustahkamladi.
–Olimpiada jarayonlari yoshlar uchun haqiqiy bilim maydoni, kuchli raqobat va irodani sinovdan o'tkazuvchi muhim bosqich hisoblanadi. Har doimgidek bu galgi olimpiadada ham shaffoflik va xalqaro standartlarga alohida e'tibor qaratildi, - deydi 8-sinflar kesimida oltin medalga sazovor bo'lgan Sirojiddin Ne'matovning ustozi Akbarjon Muhammadjonov.
“TasIMO–2026”ning muhim jihatlaridan biri shundaki, unda ishtirokchilar uchun nafaqat akademik bellashuv, balki ijtimoiy va shaxsiy rivojlanish muhiti ham yaratildi. Olimpiada doirasida misollar tahlili, intellektual muloqotlar va interaktiv mashg‘ulotlar tashkil etilib, yoshlarning mustaqil fikrlashi, xulosa chiqarishi va o‘z ustida ishlash ko‘nikmalarini rivojlantirishga xizmat qildi.
Shuningdek, sport musobaqalari, “Zakovat” intellektual o‘yinlari, konsert va shou dasturlari, varrak uchirish, arqon tortish, jamoaviy bellashuvlar, tabiat qo‘ynidagi sayrlar, “Pizza Party” hamda “Kalmar o‘yinlari” formatidagi interaktiv tadbirlar, kino kechasi ishtirokchilarda liderlik, jamoada ishlash va kommunikatsiya kompetensiyalarini rivojlantirish hamda madaniy hordiq chiqarishlariga xizmat qildi.
Bugungi zamonaviy ta’lim tizimida yuqori akademik natija bilan bir qatorda emotsional intellekt, ijtimoiy moslashuvchanlik va global fikrlash ham muhim mezon sifatida qaralmoqda. “TasIMO” esa aynan shu yondashuvni amalda namoyon etayotgan ilg‘or xalqaro ta’lim loyihalaridan biri sifatida alohida e’tiborga loyiqdir.
Final bosqichida 12 ta oltin medaldan 9 ta, 15 ta kumush medaldan 10 ta va 18 ta bronza medaldan 12 ta va 75 ta "Honourable Mention" Sertifikatidan 24 tasini O‘zbekiston yosh matematik bilimdonlar qo‘lga kiritdilar. Bu ko‘rsatkichlar esa yurtimiz yoshlarining intellektual salohiyatidan darak berib turibdi.