Yangiliklar
Oliy taʼlimda raqamli transformatsiya va sunʼiy intellekt: universitet 4.0 va 5.0 sari qadam
December 23 , 2025
371
Nordik universitetida oliy taʼlim tizimida raqamli transformatsiya va sunʼiy intellekt (AI) imkoniyatlariga bag‘ishlangan seminar o‘tkazildi.
Seminarda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Raqamli taʼlim texnologiyalarini rivojlantirish markazi direktori Alisher Abdullayev professor-o‘qituvchilarga oliy taʼlimni tubdan o‘zgartirayotgan global tendensiyalar, amaliy yechimlar va strategik yondashuvlar bo‘yicha yangi ilm va tajribalarini yetkazdi.
Iqtiboslar: “Sunʼiy intellekt inson kabi o‘rganadi, tahlil qiladi, qaror qabul qiladi va o‘zini rivojlantiradi. Bugun u yordamchi bo‘lsa, ertaga taʼlimning strategik hamkori bo‘ladi.
* Universitetlar endi zavod emas, innovatsiya markazlari.
* Kelajak universitetlari bilim + shaxsiylashtirish, individuallashtirish + global integratsiya tamoyiliga asoslanadi.
* Endi har bir talaba bilan individual ishlash imkoniyatga aylanadi.
* Zamonaviy universitet laboratoriyalarida GPU serverlar bo‘lishi shart. Chunki sunʼiy intellekt infratuzilmasiz rivojlanmaydi.
* Sunʼiy intellekt maqola yozishda yordamchi bo‘lishi mumkin, ammo u tadqiqotchining o‘rnini bosa olmaydi.
* Universitetlar endi texnologiyani quvib yetuvchi emas, balki uni yaratuvchi va boshqaruvchi markazlarga aylanishi kerak."
Seminarda zamonaviy universitetlar modeli keng tahlil qilinib, universitet 4.0 va 5.0 konsepsiyalari sari harakatlanish zarurligi taʼkidlandi.
AI texnologiyalari orqali:
➖ talabalar bilim darajasi tahlil qilinadi
➖ o‘quv trayektoriyasi shaxsiylashtiriladi
➖ vaqt va resurslardan samarali foydalanish taʼminlanadi.
Sunʼiy intellekt — talaba, o‘qituvchi va universitet uchun yangi imkoniyatlar taqdim etmoqda.
Spiker taʼlim jarayonlarida AIʼning amaliy qo‘llanilishiga alohida to‘xtaldi. Jumladan: insholarni tahlil qilish va baholash, test va topshiriqlarni avtomatik yaratish, GPA va akademik faollikni chuqur tahlil qilish, AI-proktoring orqali imtihonlarni nazorat qilish imkoniyatlarini yetkazdi.
Ilmiy tadqiqotlar va AI — imkoniyat va masʼuliyat demak. Seminarda ilmiy faoliyatda sunʼiy intellektdan foydalanishning imkoniyatlari bilan birga xavflari ham atroflicha tahlil qilindi:
➖ noto‘g‘ri xulosalar
➖ kontekstni noto‘g‘ri talqin qilish
➖ iqtibos va mualliflik bilan bog‘liq noto‘g‘ri maʼlumotlar
➖ original tadqiqot sifatining pasayishi.
Shuningdek, DOI tizimi, ilmiy etiketga rioya qilish, yirtqich (predatory) jurnallardan saqlanish masalalari dolzarb ilmiy muammo sifatida ko‘rsatib o‘tildi.
Bugungi kunda oliy taʼlimning maʼmuriy, o‘quv va moliyaviy jarayonlari to‘liq raqamlashtirilgan bo‘lib, 207 ta OTM, 1,7 mln. talaba, 45 ming nafar professor-o‘qituvchi, 30 ta muhim axborot tizimiga, 40 ta elektron xizmatlar yagona platformaga integratsiyalangan.
HEMIS AI orqali talabalarga individual o‘quv va karʼyera tavsiyalari beriladi, AI mock intervyular o‘tkaziladi, rezume va vakansiyalar moslashtiriladi, bitiruvchilarning bandligi monitoring qilinadi.
Seminarda oliy taʼlimda sunʼiy intellekt bu kelajak emas, bugunning vositasi ekanini yana bir bor taʼkidlandi. Asosiy vazifa esa texnologiyadan oqilona, masʼuliyatli va ilmiy etikaga asoslangan holda foydalanishdir.
Seminar yakunida professor-o‘qituvchilarning taklif-mulohazalari tinglandi, savollariga javoblar berildi.
So'nggi yangiliklar
Nordikning yangi adabiyotlari nashrga tasdiqlandi
📘 "Jahon tarixi: Eng qadimgi davr va ilk davlatlar" — mualliflar: Muxriddin Pardayev, Najmiddin Qodirov.
Bu o‘quv qo‘llanma talabalar va tarix ixlosmandlari uchun yangi ilmiy poydevordir.
📗 "Iqtisodiy rivojlanish" darsligi — mualliflar Raʼno Mardonova, Javlonbek O‘razaliyev, Mashhurbek Maqsudov, Madina Shakirova.
Darslik global iqtisodiyot, barqaror o‘sish, zamonaviy islohotlardan xabardorlik darajasini oshiradi, tahliliy fikrlashni oshiruvchi zamonaviy qo‘llanmadir.
💻 "Digital Technologies" o‘quv qo‘llanmasi — muallif Muzaffarjon Abdulaxatov.
Bu adabiyot raqamli dunyo, sun’iy intellekt, zamonaviy IT yechimlar — kelajak kasblariga tayyorlaydigan amaliy va innovatsion qo‘llanmadir.
📖 Nordik nashrlari bilan ilm doirangizni kengaytirib boring!
Komil inson sari: bo‘lajak pedagoglar uchun motivatsion uchrashuv
“Komil inson, mahoratli mutaxassis va shaxs” mavzusida o‘tgan mazkur dars ilmiy-motivatsion maydonga aylandi.
Trenerlar — Nordik universiteti ilmiy ishlar va innovatsiyalar bo‘yicha prorektori, professor Odil Qo‘ysinov hamda Pedagogik ta’lim va psixologiya kafedrasi professori Sherali Abduraimov ishtirokchilarga zamonaviy ta’lim falsafasi mazmun-mohiyatini tahliliy yondashuvlar bilan ochib berdilar.
Ochiq muloqot formatida o‘tgan dars davomida ta’lim islohotlarining amaliy natijalari, Finlandiya tajribasi va xalqaro standartlarga asoslangan yondashuvlar, real keyslar asosidagi yechimlar muhokama qilindi.
Shuningdek, Xalqaro Nordik universitetining zamonaviy ta’lim xizmatlari, kadrlar tayyorlash va malaka oshirishdagi innovatsion yondashuvlari, qo‘shma dasturlar hamda stajirovka imkoniyatlari haqida batafsil ma’lumotlar taqdim etildi.
Mahorat darsida Boshlang‘ich ta’lim yo‘nalishi talabalari hamda amaliyotchi mutaxassislar faol ishtirok etib, nazariya va amaliyotni uyg‘unlashtirish bo‘yicha muhim tavsiyalar oldilar.
Nordikdan yana bir xalqaro natija — Scopus Q1: ustozlarimiz maqolalari yuqori ilmiy segmentlarda
Bu maqola xalqaro ekspertlar taqrizidan muvaffaqiyatli o‘tgan, ilmiy yangilik va metodologik mustahkamligi isbotlangan tadqiqot demakdir.
🔬 1-MAQOLA 🧬 Sog‘liqni 24/7 nazorat qilish imkoniyatini beruvchi biointegratsiyalashgan tizimlar haqida.
“Materiallar, qurilma arxitekturasi va klinik qo‘llanmalar asosida uzluksiz tibbiy monitoring uchun biointegratsiyalashgan tizimlar” mavzusida.
Ushbu tadqiqotda inson salomatligini real vaqt rejimida monitoring qilish imkonini beruvchi biointegratsiyalashgan wearable (taqiladigan) tizimlar ilmiy tahlil qilingan. Yurak urishi, qon bosimi, glyukoza darajasi, kislorod to‘yinganligi — bularni uzluksiz kuzatish endi bugunning texnologik haqiqatidir.
Maqolada ilg‘or biomateriallar, qurilma arxitekturasi va klinik qo‘llanmalar ilmiy asosda yoritilgan.
🔗 To‘liq maqola: https://nesciences.com/article/72994/
🔬 2-MAQOLA kasallikni erta aniqlash — hayotni saqlab qolish imkoniyatiga bag‘ishlangan.
“Yuqori sezgir aniqlash va bemor yonida qaror qabul qilishni ta’minlovchi translatsion tibbiyot uchun mikro-nano muhandislik asosidagi biosensor platformalar” mavzusida.
Mazkur maqolada mikro va nano muhandislik asosidagi biosensor platformalar tahlil qilingan.
Point-of-Care texnologiyasi — laboratoriyadan tashqarida, bemor yonida tezkor diagnostika.
Yuqori sezgirlik va aniqlik zamonaviy tibbiyotning eng dolzarb talabidir.
Bu tadqiqot nafaqat ilmiy yangilik, balki klinik amaliyotga tatbiq etilishi mumkin bo‘lgan innovatsion yechimdir.
🔗 To‘liq maqola bilan tanishish: https://nesciences.com/article/72983/
O‘zbekiston 24 | Carnegie R1 darajasidagi hamkorlik: Toshkentdan Vashingtongacha ilmiy ko‘prik qurildi!
Uning ta’kidlashicha, O‘zbekistondagi Xalqaro Nordik universiteti bilan yo‘lga qo‘yilgan hamkorlik — amaliy natijaga yo‘naltirilgan ilmiy qadam.
✓ Nordic — Rowan (https://www.rowan.edu/) hamkorligida ochilgan xalqaro markazda talabalar:
➖ ikki tomonlama diplom dasturlari orqali ikki universitet diplomini qo‘lga kiritish;
➖ Toshkentdagi markazda tahsil olib, AQShdagi ta’lim muhitiga yo‘l olish;
➖ ilmiy izlanishlar, professor-o‘qituvchilar, tadqiqotchilar va talabalar almashinuvi orqali global tajribaga ega bo‘lish imkoniyatiga erishadilar.
“Mamlakatlar va xalqlarni hamkorlikka chorlaydigan har qanday tashabbus ijodiy natija beradi”, — deydi doktor Lowman.
Bu tashrif — nafaqat diplomatik muloqot, balki ilmiy integratsiya, innovatsion tafakkur va yoshlar uchun global imkoniyatlar maydonidir."
Kuz mavsumida dasturga qiziqish yanada oshishi kutilmoqda. Bu esa O‘zbekiston–AQSh ilmiy hamkorligining yangi bosqichga chiqayotganidan dalolat.