Yangiliklar
Oliy taʼlimda raqamli transformatsiya va sunʼiy intellekt: universitet 4.0 va 5.0 sari qadam
December 23 , 2025
1308
Nordik universitetida oliy taʼlim tizimida raqamli transformatsiya va sunʼiy intellekt (AI) imkoniyatlariga bag‘ishlangan seminar o‘tkazildi.
Seminarda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Raqamli taʼlim texnologiyalarini rivojlantirish markazi direktori Alisher Abdullayev professor-o‘qituvchilarga oliy taʼlimni tubdan o‘zgartirayotgan global tendensiyalar, amaliy yechimlar va strategik yondashuvlar bo‘yicha yangi ilm va tajribalarini yetkazdi.
Iqtiboslar: “Sunʼiy intellekt inson kabi o‘rganadi, tahlil qiladi, qaror qabul qiladi va o‘zini rivojlantiradi. Bugun u yordamchi bo‘lsa, ertaga taʼlimning strategik hamkori bo‘ladi.
* Universitetlar endi zavod emas, innovatsiya markazlari.
* Kelajak universitetlari bilim + shaxsiylashtirish, individuallashtirish + global integratsiya tamoyiliga asoslanadi.
* Endi har bir talaba bilan individual ishlash imkoniyatga aylanadi.
* Zamonaviy universitet laboratoriyalarida GPU serverlar bo‘lishi shart. Chunki sunʼiy intellekt infratuzilmasiz rivojlanmaydi.
* Sunʼiy intellekt maqola yozishda yordamchi bo‘lishi mumkin, ammo u tadqiqotchining o‘rnini bosa olmaydi.
* Universitetlar endi texnologiyani quvib yetuvchi emas, balki uni yaratuvchi va boshqaruvchi markazlarga aylanishi kerak."
Seminarda zamonaviy universitetlar modeli keng tahlil qilinib, universitet 4.0 va 5.0 konsepsiyalari sari harakatlanish zarurligi taʼkidlandi.
AI texnologiyalari orqali:
➖ talabalar bilim darajasi tahlil qilinadi
➖ o‘quv trayektoriyasi shaxsiylashtiriladi
➖ vaqt va resurslardan samarali foydalanish taʼminlanadi.
Sunʼiy intellekt — talaba, o‘qituvchi va universitet uchun yangi imkoniyatlar taqdim etmoqda.
Spiker taʼlim jarayonlarida AIʼning amaliy qo‘llanilishiga alohida to‘xtaldi. Jumladan: insholarni tahlil qilish va baholash, test va topshiriqlarni avtomatik yaratish, GPA va akademik faollikni chuqur tahlil qilish, AI-proktoring orqali imtihonlarni nazorat qilish imkoniyatlarini yetkazdi.
Ilmiy tadqiqotlar va AI — imkoniyat va masʼuliyat demak. Seminarda ilmiy faoliyatda sunʼiy intellektdan foydalanishning imkoniyatlari bilan birga xavflari ham atroflicha tahlil qilindi:
➖ noto‘g‘ri xulosalar
➖ kontekstni noto‘g‘ri talqin qilish
➖ iqtibos va mualliflik bilan bog‘liq noto‘g‘ri maʼlumotlar
➖ original tadqiqot sifatining pasayishi.
Shuningdek, DOI tizimi, ilmiy etiketga rioya qilish, yirtqich (predatory) jurnallardan saqlanish masalalari dolzarb ilmiy muammo sifatida ko‘rsatib o‘tildi.
Bugungi kunda oliy taʼlimning maʼmuriy, o‘quv va moliyaviy jarayonlari to‘liq raqamlashtirilgan bo‘lib, 207 ta OTM, 1,7 mln. talaba, 45 ming nafar professor-o‘qituvchi, 30 ta muhim axborot tizimiga, 40 ta elektron xizmatlar yagona platformaga integratsiyalangan.
HEMIS AI orqali talabalarga individual o‘quv va karʼyera tavsiyalari beriladi, AI mock intervyular o‘tkaziladi, rezume va vakansiyalar moslashtiriladi, bitiruvchilarning bandligi monitoring qilinadi.
Seminarda oliy taʼlimda sunʼiy intellekt bu kelajak emas, bugunning vositasi ekanini yana bir bor taʼkidlandi. Asosiy vazifa esa texnologiyadan oqilona, masʼuliyatli va ilmiy etikaga asoslangan holda foydalanishdir.
Seminar yakunida professor-o‘qituvchilarning taklif-mulohazalari tinglandi, savollariga javoblar berildi.
So'nggi yangiliklar
Inson ruhiyatini anglash san’ati: Nordikda mahorat darsi o‘tkazildi
Dars psixologiya fanlari doktori (DSc), professor Abdumo‘min Rasulov tomonidan olib borildi.
Mashg‘ulot davomida talabalar psixodiagnostik tekshiruvning nazariy asoslari, diagnostik test va so‘rovnomalardan foydalanish, kuzatuv usullari, natijalarni tahlil va interpretatsiya qilish, amaliy misollar asosida tadqiqot olib borish bo‘yicha muhim bilim hamda ko‘nikmalarga ega bo‘ldilar.
Ayniqsa, nazariya va amaliyot uyg‘unligida tashkil etilgan ushbu mahorat darsi Psixologiya yo‘nalishi talabalari uchun tajriba maktabi vazifasini o‘tadi.
“Fidoyilar” xotira kechasi: buyuk ma’rifatparvarlar xotirasi eʼzozlandi
Avlodlar uchrashuvida milliy tafakkur, tarixiy xotira va ma’rifatga hurmatni mustahkamlashga ahamiyat qaratildi.
Mazkur kechada o‘z umrini xalq ma’rifati, ilm-fan va pedagogika rivojiga bag‘ishlagan buyuk ma’rifatparvarlar hayoti hamda faoliyati yodga olindi. Ularning jasorati, ilm yo‘lidagi fidoyiligi va millat kelajagi uchun qilgan xizmatlari bugungi yosh avlod uchun chinakam ibrat maktabi bo‘lib xizmat qilayotgani eʼtirof etildi.
Bugun taraqqiyot haqida gap ketganda, avvalo, ma’rifat va tarbiya masalasi dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Aynan ana shunday fidoyi insonlarning boy merosini anglash va qadrlash esa yoshlarning Vatanga muhabbatini, ilmga hurmatini va ma’naviy mas’uliyatini yanada kuchaytiradi.
Xotira kechasi talabalarning mavzuga doir chiqishlari, mehmon maʼruzachilarning ibratli nutqlari bilan mazmunli kechdi.
Nordikda zamonaviy pedagogikaning yangi sahifalari
Bu yangi kitoblar bugungi ta’lim ehtiyojlariga javob beradigan muhim ilmiy va metodik manbalardir.
📘 Nashr etilgan qo‘llanmalar:
➖ “Информационно-коммуникационные технологии” (mualliflar — D. Sabirova, O. Azizov)
➖ “Oila pedagogikasi” (muallif — F. Islamova)
➖ “Maktabgacha ta’limda etnopedagogika” (muallif — M. Xasanova)
➖ “Milliy qadriyatlar asosida 5–6 yoshli bolalarda axloqiy sifatlarni shakllantirish metodikasi” (muallif — D. Mahmudova).
Mazkur qo‘llanmalarda zamonaviy pedagogik yondashuvlar, milliy qadriyatlar va tarbiya uyg‘unligi, raqamli texnologiyalarni ta’limga tatbiq etish, maktabgacha ta’limning innovatsion metodikalari hamda nazariya va amaliyotni bog‘lovchi metodik tavsiyalar keng yoritilgan.
Ushbu adabiyotlar O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi tavsiyasi asosida nashr etilgani bilan ham alohida ahamiyatga ega.
Bu nashrlar talabalar uchun puxta bilim manbai, pedagoglar uchun metodik tayanch, ilmiy izlanuvchilar uchun esa zamonaviy ilmiy yo‘nalishlar bo‘yicha muhim resurs vazifasini bajaradi.
Sohibqironni anglash: eng munosib ijodiy ishlanmalar egalari taqdirlandi
Tanlov davomida talabalar Sohibqiron Amir Temur siymosini turli nigoh va yondashuvlar bilan talqin etdilar: strateg va davlat arbobi sifatida tasvirlashdi, adolat, ilm va bunyodkorlikka tayangan siyosatini zamonaviy qarashlar bilan uyg‘unlashtirishdi.
Ayniqsa, videorolik va esselarda Sohibqiron obrazining bugungi yoshlar tafakkuridagi o‘rni ko‘zga tashlandi.
Devoriy gazeta tanlovi g‘oliblari:
🥇 1-o‘rin — 1XT25 guruhi
🥈 2-o‘rin — 1JI25 guruhi
🥉 3-o‘rin — 1JI23 guruhi.
🎥 Videorolik tanlovi g‘olibi:
🏅 Magistratura bosqichi talabalari — 1 MTS 25.
✍️ Esse tanlovi g‘oliblari:
🥇 Asliddin Toshpo‘latov — 1JR25
🥈 Fazliddin Kulturayev — 1JI25
🥉 Nurillo Muxiddinov — 1BM25
🥉 Ilhom Sattarov — 1JI23.
Taqdirlash tadbiri davomida faol va ijodkor talabalar universitet rahbariyati tomonidan e’tirof etildi.